Wel eens goed gekeken naar het eten op je bord? Waar komt het vandaan? Wie heeft het geproduceerd? En wie heeft er aan verdiend? Je zou zeggen: de boeren natuurlijk! Maar er zijn veel grotere en machtigere spelers met een enorme invloed op ons voedselsysteem. Dat noemen we het agro-industrieel complex dat de landbouw overschaduwt. Die bedrijven verdienen hun geld aan de productie van producten waar onze boeren afhankelijk van zijn gemaakt: kunstmest, krachtvoer, landbouwgif, zware machines, stalvloeren, luchtwassers, enzovoorts.
In het huidige systeem wordt de boer uitgebuit. Die zit met huizenhoge schulden. En de boer én buren worden blootgesteld aan risicovolle stoffen. Dieren worden uitgebuit, want als er gekozen moet worden tussen een dierwaardig bestaan en winst, dan wint winst. De natuur wordt uitgebuit. Precaire kringlopen worden verstoord en de natuur holt achteruit. Nederland en de hele de aarde worden uitgebuit. We laten de grond vervuild en verarmd achter. Boeren en eigenlijk alle mensen in het mondiale zuiden worden aan alle kanten uitgebuit. We kappen hun bomen, ontnemen ze hun bestaansinkomen, vernietigen hun natuur, en dragen hard bij aan de klimaatverandering die daar al veel sterker toeslaat dan hier.
Een schone lucht, schoon water, onze gezondheid, een evenwichtig ecologisch systeem, en rechtvaardig en gezond geproduceerd voedsel moeten centraal staan. Want dat hebben we nodig. Niet die winst voor de aandeelhouders.
Met de Stop Big Agro-campagne eisen we dat bedrijven in de agro-industrie verantwoordelijkheid nemen voor de schade die ze veroorzaken, en werken we aan bewustwording onder boeren en burgers om die eis te ondersteunen. Dat doen we op drie fronten: de vee-industrie, de chemische industrie, de voedselverwerkende-industrie en verkoop. En met de langlopende Rabobank-campagne van XR Landbouw brengen we de Rabobank voor het voetlicht als aanjager van de schaalvergroting, en zo het afhankelijk maken van boeren van de agro-industrie.
Stop de uitbuiting van…
Stop de uitbuiting van dier en boer
Een veehouder in Nederland verdient minder dan een boer die groente of fruit verbouwt. En juist die veehouder komt vaak negatief in het nieuws, vanwege onze stikstofcrisis en het mestoverschot. Maar door continu veranderende regels zit de gemiddelde veeboer al jaren in onzekerheid. Die moet steeds nieuwe investeringen doen – en dus schulden maken bij de bank – voor emissiearme stalvloeren, luchtwassers, en dat soort “oplossingen”. Maar als die al werken, dan nooit zo goed beloofd. Dus de stikstofcrisis wordt niet opgelost, stalbouwers en banken verdienen, en de boer is de dupe.
Tegelijk zijn de dieren die we houden voor melk, eieren en vlees zo doorgefokt, en leiden die zo’n kort maar ellendig bestaan, dat we dat onze ergste vijand niet zouden toewensen. Voor de ingrediënten van hun eiwitrijk veevoer (soja uit Zuid-Amerika, palmolie uit Zuid-Oost-Azië) worden oerwouden gekapt. Zo verdwijnt daar de leefomgeving van dieren, maar ook de lokale bevolking wordt verjaagd. Die daar bovenop met hun lokale voedselproductie ook nog eens niet kan opboksen tegen wat wij hier goedkoop produceren en daar dumpen. Denk aan melkpoeder in Centraal-Afrika.
Dus wij importeren soja, exporteren goedkope melk en vlees, en blijven zelf met de shit zitten. Dus de belastingbetaler betaalt voor het oplossen van de stikstofcrisis waar veevoerproducenten, slachthuizen en de verwerkende industrie dik aan verdienen. Hoe is dat eerlijk?
Daarom eisen we van voermakers (Agrifirm, De Heus, ForFarmers en co), slachthuizen (Plukon, VanDrie Group, Vion, etc.), en de rest van de vee-industrie:
Stop met het produceren van producten die schadelijk zijn voor mens, dier, natuur en klimaat
Betaal de schade die je al aanrichtte
Trek je terug als sturende factor in de landbouw
Stop de uitbuiting van dier en boer, maak ruimte voor landbouwsystemen die toekomstbestendig zijn, zoals bijvoorbeeld agro-ecologische landbouw.
Stop de uitbuiting van de aarde
In de agro-chemische industrie wordt van alles geproduceerd waar onze eigen boeren, maar ook die in het mondiale zuiden, afhankelijk van worden gemaakt. Landbouwgif – al noemen ze het zelf liever “gewasbescherming” –, gepatenteerde zaden en kunstmest. Vaak gaan die ook samen: om met een bepaald gif te kunnen werken móét je het bijbehorende zaad gebruiken, want alle andere planten gaan dood. En als je, in plaats van nieuwe te kopen, de zaden die je vorig jaar oogstte uitzaait krijg je een copyright-rechtzaak aan de broek.
Bij de goedkeuring van giffen moet aangetoond worden dat een middel schadelijk is, in plaats van er vanuit te gaan dat het schadelijk is tot bewezen kan worden dat het veilig is. Zo kan er jarenlang verdiend worden aan ziekteverwekkende middelen, tot achteraf blijkt dat we er Parkinson en zeldzame vormen van kanker van krijgen. Die giffen, maar ook de zaden en kunstmest bevatten van alles wat niet in de bodem thuishoort. Een coating van PFAS of plastic betekent dat die stoffen in ons voedsel en onze natuur terecht komen.
Boeren wordt uitgebuit en eenzijdig door de commercie voorgelicht. Zij lopen gevaar, en hun kinderen ook. Ons land, onze grond wordt uitgebuit, want die blijft verarmd achter. Ons ecosysteem verliest het, want de uitgespoelde kunstmest en gifstoffen vervuilen onze bodem en onze wateren. De consument wordt uitgebuit. Door slechte voorlichting en misleidende reclames weet zij niet wat ze eet. De boeren en bevolking in het mondiale zuiden worden uitgebuit. Aan hen verkopen we gifstoffen die we hier in Europa verboden hebben omdat ze te gevaarlijk zijn.
Dus Bayer, Syngenta, Yara en consorten:
Stop met het produceren van producten die schadelijk zijn voor mens, dier, natuur en klimaat
Betaal de schade daar waar je die schade aanrichtte
Trek je terug als sturende factor in de landbouw
Stop de uitbuiting van de aarde, maak ruimte voor landbouwsystemen die toekomstbestendig zijn zoals bijvoorbeeld agro-ecologische landbouw.
Stop de uitbuiting van boer en consument
Boeren zitten klem in een oneerlijk systeem. Als kleine spelers hebben ze weinig zeggenschap over de prijs van hun producten, terwijl supermarkten en voedselbedrijven de touwtjes in handen houden. Die kopen altijd bij degene die het goedkoopst levert, waardoor boeren tegen elkaar worden uitgespeeld.
Het gevolg? Een race naar de bodem. Milieu, dieren en natuur worden ondergeschikt gemaakt aan productie en prijs. In 20 jaar is het aantal boeren in Nederland bijna gehalveerd. Wie wil overstappen naar een kleiner, duurzamer bedrijf – met minder koeien, bijvoorbeeld – loopt het risico dat de afnemer de melk niet meer afneemt.
Tegelijk stijgen de kosten voor boeren, terwijl de opbrengsten dalen. Dat is niet toevallig. Door bewuste overproductie en internationale handelsverdragen worden voedselprijzen kunstmatig laag gehouden. De echte kosten van goedkoop voedsel – bodemvervuiling, biodiversiteitsverlies, klimaatimpact – worden niet doorberekend.
Biologische landbouw is niet te duur – de conventionele landbouw is juist te goedkoop. En die goedkope prijs betaal je later dubbel: in herstel van natuurschade, in gezondheidsproblemen, in stoppende boeren en leeglopende dorpen.
Daarom is het tijd voor verandering. Boeren moeten weer een eerlijke positie krijgen in de keten. En grote spelers als Ahold, FrieslandCampina en Unilever moeten hun verantwoordelijkheid nemen:
Stop met het produceren van producten die schadelijk zijn voor mens, dier, natuur en klimaat
Betaal de schade daar waar je die schade aanrichtte
Trek je terug als sturende factor in de landbouw
Een toekomstbestendige landbouw is mogelijk. Maar alleen als we nu kiezen voor eerlijkheid, transparantie en verantwoordelijkheid.
Wij eisen dat de agro-industrie:
1
stopt met het produceren van producten die schadelijk zijn voor mens, dier, natuur en klimaat
2
schade betaalt daar waar zij schade aanrichtte
3
zich terugtrekt als sturende factor in de landbouw
